Poznaj atom

Zasoby uranu w Polsce i na Świecie

Czwartek 22 sierpnia 2013

Uran występuje powszechnie w przyrodzie, jego zawartość w skorupie ziemskiej zawiera się w przedziale 2-4 ppm (0,0002-0,0004%). Jest przyswajany przez organizmy żywe (bakterie, porosty i rośliny jadalne), można go znaleźć także w ciele człowieka.

Najlepszym surowcem do otrzymywania tego materiału jest uraninit zwany także blendą smolistą lub uranową zawierający 60-80% uranu. Składa się on z tlenków uranu (głównie UO2, UO3) i jest minerałem najczęściej wydobywanym w kopalniach uranu.

Do produkcji uranu wykorzystywane są również inne minerały znajdujące się w rudach uranu, m. in. takie jak:

- autunit (Ca(UO2)2(PO4)2•11H2O);
- branerit (UTi2O6);
- karnotyt (K2(UO2)2(VO4)2•3H2O);
- kofinit (U4+,Th)(SiO4)1-x(OH)4x);
- uranofan (Ca(UO2)2(HSiO4)2•5H2O).

Rudy uranu zwykle zawierają od 0,1 do 0,5% (1000-5000 ppm) tego pierwiastka i w zależności od głębokości zalegania złoża oraz jego rodzaju wydobycie rudy uranowej prowadzone jest następującymi metodami:

- podziemną;
- odkrywkową;
- otworową (ang. In Situ Leaching - ISL) - polegającą na ługowaniu podziemnego złoża roztworami zasad lub kwasów i po upłynnieniu rudy wypompowywaniu jej na powierzchnię.

1. Światowe zasoby uranu

Wydobycie prowadzi się w złożach, w których zawartość uranu wynosi zwykle 0,1%. Uboższe złoża są obecnie eksploatowane tylko w bardzo szczególnych okolicznościach. Najbogatsze eksploatowane obecnie złoże (o średniej zawartości 19,5% U3O8) znajduje się w podziemnej kopalni McArthur River w prowincji Saskatchewan w Kanadzie, natomiast najuboższe złoże (o zawartości 0,03% U3O8) eksploatowane obecnie na dużą skalę to kopalnia odkrywkowa Rössing w Namibii. W kopalni Trekkopje w Namibii, która rozpoczęła pracę w 2008 roku, średnia zawartość U3O8 w rudzie wynosi tylko 0,0126% (126 ppm), a mimo to wydajność kopalni wynosi 5400 ton rocznie. Kopalnia ta należy do 10 największych na świecie.

Największe złoża rud uranu znajdują się w Australii, Kazachstanie, Rosji, Kanadzie, Nigrze, RPA, Brazylii, Namibii i USA. Wg danych OECD z 2011 r. rozpoznane (ang. Known Recoverable Resources) światowe zasoby złóż uranu przy koszcie wydobycia do 130 USD/kgU wynoszą ogółem 5.327.200 tU, co przy obecnym rocznym zapotrzebowaniu wynoszącym ok. 67 tys ton wystarczy na ok. 80 latPonadto przewidywane światowe zasoby nierozpoznane (ang.Undiscovered Resources), w tej samej kategorii cenowej wynoszą 6.251.800 tU, co gwarantuje dostawy na kolejne ok. 100 lat.

Uran otrzymywany jest także jako produkt uboczny przy produkcji miedzi (kopalnia Olympic Dam, Australia) lub podczas przerobu innych rud takich jak np. złota (RPA) czy fosforytów (Maroko, Floryda). W tych przypadkach zawartość uranu może być nawet dziesięiokrotnie mniejsza niż w kopalniach uranu.

2. Zasoby uranu w Polsce

Zawartość uranu w zbadanych do tej pory złożach uranu wynosi od 250 do 1100 ppm. W chwili obecnej wydobycie w Polsce uranu, ze względu m.in. na jego nierównomierne rozłożenie w złożach i wielkość pól wydobywczych, byłoby nieopłacalne, bo tańszy uran można kupić za granicą.

Niemniej jednak w dyskusji nad aspektami strategicznymi należy brać pod uwagę fakt, iż Polska ma własne złoża uranu, które może w przyszłości wykorzystywać.

Polskie złoża należą do złóż ubogich, ale niektóre z nich (Wambierzyce, Grzmiąca, Okrzeszyn) mają szczególną zaletę. Są to złoża pokładowe, o w miarę jednolitym charakterze, co umożliwia ich regularną eksploatację przez dziesiątki lat.

W Polsce możliwy jest także odzysk uranu występującego jako domieszka do pokładów miedzi w rejonie Lubina-Sieroszowic. Zawartość uranu w rudzie wynosi tam ~ 60 ppm, przy zawartości miedzi 2%. Całkowite zasoby rudy to 2400 mln ton - miedzi 48 mln ton, a uranu 144 tys. ton. Stanowi to ekwiwalent ~ 900 GWe-lat. Dodatkową zaletą byłaby redukcja promieniotwórczości w odpadach powstających z oczyszczania miedzi.
Facebook