Poznaj atom

W jaki sposób wykorzystuje się promieniotwórczość w medycynie?

Czwartek 26 kwietnia 2012

Na ogół pierwsze skojarzenie pojęcia promieniotwórczości z medycyną dotyczy onkologii. Radioterapia jest bowiem jedną z podstawowych metod leczenia chorób nowotworowych (inne to chirurgia i chemioterapia). Za pomocą promieniowania jonizującego komórki nowotworowe poddawane są procesowi niszczenia.

Rad, iryd, cez czy złoto – te promieniotwórcze izotopy znajdują zastosowanie w brachyterapii, czyli radioterapii kontaktowej. Metoda ta polega na umieszczaniu źródła promieniowania w bliskości guza nowotworowego na określony czas. Inny sposób, to oddziaływanie na komórki nowotworowe z pewnej odległości, czyli teleradioterapia (do tego służą akceleratory medyczne).

Wykorzystywanie promieniowania jonizującego w leczeniu i diagnostyce jest domeną medycyny nuklearnej. Jej metody wykorzystywane są między innymi właśnie w onkologii, czyli leczeniu niektórych typów nowotworów. Kolejne powszechne zastosowanie to zabiegi mające na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych (tzw. zabiegi paliatywne). Są one związane z występowaniem rozsianego procesu nowotworowego (np. przerzuty do kości). Służą również do lokalizacji zmian, które nie dają się wykryć innymi metodami. Medycyna nuklearna stosowana jest również jako narzędzie w diagnostyce i leczeniu endokrynologicznym. Zagadnienie to dotyczy zwłaszcza chorób tarczycy.

Dla lekarzy ważnym narzędziem wykorzystującym promieniotwórczość jest również scyntygrafia. Jest to metoda diagnostyczna służąca do obrazowania struktury i czynności narządów wewnętrznych. Stosuje się w niej radioizotopy, czyli promieniotwórcze izotopy pierwiastków chemicznych. Pomiar radioaktywności odbywa się za pomocą gammakamery. Analizie podlega sposób gromadzenia się radiofarmaceutyku w badanym narządzie lub tkance. Mogą to być węzły chłonne, mózg, wątroba czy kości). Gammakamera składa się z detektora scyntylacyjnego (zliczającego badane cząstki promieniowania emitowanego przez wprowadzony do organizmu radiofarmaceutyk), analizatora sygnału oraz układu do prezentacji wyników. Radiofarmaceutyki to związki chemiczne o cząsteczkach zawierających jeden lub więcej atomów promieniotwórczych.

Scyntygrafia zajmuje się też diagnostyką in vitro (po łacinie oznacza „w szkle”). Jest to badanie procesów życiowych w warunkach sztucznych, czyli oznaczaniem poziomu substancji we krwi metodami radioimmunologicznymi, za pomocą znaczników izotopowych. Ma to na celu np. określenie poziomu niektórych hormonów.

Podstawowym radiofarmaceutykiem stosowanym w metodach diagnostycznych medycyny nuklearnej jest technet (pierwszy pierwiastek chemiczny otrzymany w wyniku sztucznych przemian jądrowych). Wytwarza się go z molibdenowych materiałów tarczowych, naświetlanych neutronami w reaktorze MARIA w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku koło Warszawy.
Facebook