Poznaj atom

Elektrownia Jądrowa Żarnowiec – budowa

Poniedziałek 20 sierpnia 2012

W 1978 roku, cztery lata po podpisaniu między PRL a ZSRR umowy o współpracy przy budowie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, Polskie Towarzystwo Handlu Zagranicznego „Elektrim”, zawarło pierwszy kontrakt na projekt techniczny EJ Żarnowiec.

Artykuł stanowi drugą część opracowań nt. planu budowy i rozpoczęcia prac nad pierwszą w Polsce elektrownią jądrową w Żarnowcu. Ostatni artykuł z cyklu opublikujemy w następnych tygodniach. Zapraszamy do lektury pierwszego artykułu z cyklu "Projekt Żarnowca - pomysł"

Realizacje tego zadania powierzono kombinatowi „Atomenergoeksport”. Jego specyfika przewidywała, że bloki energetyczne typu WWER-440/213 konceptu radzieckiego miały współpracować z maszynownią zaprojektowaną przez warszawskie Biuro Studiów i Projektów Energetycznych „Energoprojekt”. Maszynownia miała wykorzystywać turbiny typu 4K-465 z elbląskich zakładów Zamech oraz generatory GTHW-600, produkowane na licencji szwajcarskiej firmy BBC przez Dolnośląskie Zakłady Wytwórcze Maszyn Elektrycznych „Dolmel” z Wrocławia. Ostatecznym przystosowaniem radzieckiej konstrukcji do przyjętych w Polsce rozwiązań zajęło się biuro projektowe „Energoprojekt Gdańsk”.

Najbardziej zauważalną różnicą, w stosunku do innych elektrowni wykorzystujących bloki WWER-440, było nietypowe rozmieszczenie urządzeń maszynowni – w przeciwieństwie do większości konstrukcji tego typu, oś turbozespołu w EJ Żarnowiec była zwrócona w kierunku bloku reaktora. W projekcie siłowni uwzględniono wszystkie normy ustanowione przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej i wszystkie procedury kontrolne, jakich wymagał na każdym etapie budowy specjalny system zapewnienia jakości, nadzorowany przez Państwową Agencję Atomistyki.

Podczas gdy biura projektowe opracowywały szczegóły techniczne elektrowni, 25 czerwca 1979 r. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów PRL zdecydowała, że nowa siłownia stanie na gruntach leżącej nad Jeziorem Żarnowieckim wsi Kartoszyno. Na przesiedlenie 102 mieszkańców z liczącej 15 gospodarstw wsi zdecydowano przeznaczyć wysoką wówczas kwotę 24 milionów złotych. W 1980 r. niektórzy dziennikarze pisali w związku z tym o „kartoszyńskich milionerach”.

Po przeprowadzeniu wszystkich koniecznych działań przygotowawczych, projektowych i formalno-prawnych, pierwsze prace budowlane rozpoczęły się w kwietniu 1982 roku. Początkowo przygotowywano teren pod fundamenty, następnie powstały budynki zaplecza budowy, takie jak: hale magazynowe, kotłownia technologiczna, hydrofornia, oczyszczalnia ścieków, stołówka, budynki socjalne, węzły betoniarskie, laboratoria jakości materiałów, tunele dla instalacji wodnych, energetycznych i olejowych elektrowni. Wzniesiona została także stacja meteorologiczna z 205-metrowym masztem do aparatury badawczej, zwana „Ośrodkiem Pomiarów Zewnętrznych”. Tutaj miały być prowadzone badania klimatu i ewentualny wpływ elektrowni na środowisko na długo przed rozpoczęciem wykopów pod płytę fundamentową bloków energetycznych. W tym samym czasie dla mieszkańców wsi Kartoszyno wybudowano nowoczesne gospodarstwa w oddalonym o pięć kilometrów Odargowie: „gmina, poczta i parafia pozostały te same” - pisał „Dziennik Bałtycki”.

W końcu, w maju 1985 roku, nastąpiła podniosła chwila – w głównym wykopie pod płytę fundamentową, w którym cały czas pracowało 30 pomp odprowadzających wody gruntowe, w warstwę tak zwanego „cienkiego betonu” wmurowano kamień węgielny. Jeszcze tego samego roku, Państwowe Przedsiębiorstwo „Elektrownia Jądrowa Żarnowiec w Budowie” otrzymało od prezesa Państwowej Agencji Atomistyki zezwolenie na budowę pierwszego etapu elektrowni. Było to zielone światło dla rozpoczęcia właściwych robót – betonowania płyty fundamentowej budynku reaktorów, o grubości 2,4 metra i powierzchni 10 800 metrów kwadratowych. Ich wykonanie zajęło kolejne dwa lata.

Po wylaniu płyty fundamentowej, kontynuowano na niej wznoszenie budynków dwóch pierwszych bloków energetycznych z użyciem tzw. bloków przestrzennie zbrojonych, dostarczanych z Gdyni. Budowanie w tej technologii przypominało w pewnym stopniu wznoszenie budowli z klocków – puste, sześcienne bloki układano w wymagany sposób, a następnie wypełniano je betonem. Oprócz stawiania budynku głównego, rozpoczęto także wznoszenie budynku służącego do czasowego (10 lat) przechowywania wypalonego paliwa, fundamentów komina wentylacyjnego, pompowni i maszynowni oraz prace hrydrotechniczne przy kanale doprowadzającym wodę chłodzącą.

W 1987 roku, po okresie pozornej stabilizacji, w wyniku źle przeprowadzonych reform, gospodarka PRL pogrążyła się w kryzysie. Pojawiły się problemy z finansowaniem budowy elektrowni „Żarnowiec”, co skutkowało wyhamowywaniem robót do tego stopnia, że pod koniec 1988 roku zabezpieczano jedynie istniejące konstrukcje, nie wznosząc nowych. Kłopoty z kontynuowaniem przedsięwzięcia zbiegły się w czasie z nasileniem się po katastrofie w Czarnobylu protestów społecznych przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Polsce. Dokończenie budowy stanęło pod znakiem zapytania.

Poniżej program Sonda pt. "Atom - algorytm technologii" przygotowany przez Zdzisława Kamińskiego i Andrzeja Kurka, wyemitowany przez TVP w 1984 r. tj. w czasie, gdy postępowała już budowa elektrowni jądrowej Żarnowiec.

FOT: Michał Kotas.

Facebook