Poznaj atom

Elektrownia Jądrowa Żarnowiec cz.I – pomysł

Piątek 27 lipca 2012

Idea wybudowania elektrowni jądrowej w Polsce pojawiła się już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, wraz z przystąpieniem przez ZSRR do programu „Atomy dla pokoju”.

Artykuł stanowi pierwszą część opracowań nt. planu budowy i rozpoczęcia prac nad pierwszą w Polsce elektrownią jądrową w Żarnowcu. Kolejne artykuły opublikujemy w następnych tygodniach.

Założenia programu przedstawił na forum ONZ w 1953 roku ówczesny prezydent USA, Dwight Eisenhower. Zaproponował, aby państwa prowadzące badania nad energią jądrową „zabrały ją z rąk wojska i oddały tym, którzy wiedzą jak zaadoptwać ją do celów pokojowych”. Inicjatywa Stanów Zjednoczonych doprowadziła do sytuacji, w której Związek Radziecki, odwołujący się często w swojej propagandzie do haseł głoszących krzewienie pokoju na świecie, zmuszony był uchylić rąbka tajemnicy i podzielić się ze swoimi sojusznikami technologiami jądrowymi. Aby skorzystać z nadarzającej się okazji, już w 1955 roku polski rząd podjął uchwałę o stworzeniu Instytutu Badań Jądrowych - placówki naukowej zajmującej się badaniem jądra atomowego, inżynierią jądrową i wykorzystaniem energii jądrowej w gospodarce. Rozpoczęto prace przygotowawcze do uruchomienia w Polsce pierwszej elektrowni jądrowej. Już rok później ukazało się opracowanie „Perspektywy rozwoju energetyki atomowej w Polsce”, w którym jako potencjalną lokalizację siłowni o mocy około 250 MW wskazano okolice ujścia rzek Narew i Bug.

Dążenie do wybudowania w Polsce elektrowni jądrowej uzasadniano tym, że ciągle rosnące zapotrzebowanie kraju na energię elektryczną nie może być zaspokojone wyłącznie w oparciu o elektrownie konwencjonalne. Mogło to skutkować tym, że istniało prawdopodobieństwo osiągnięcia w niedalekiej przyszłości maksymalnego pułapu wydobycia paliw kopalnych, w związku z wyczerpaniem łatwo dostępnych złóż i koniecznością schodzenia z wydobyciem w obręb trudnych warunków geologicznych. Tym samym eksploatacja kolejnych złóż stałoby się nieopłacalne. Opracowanie „Energetyka jądrowa w Polsce” z 1989 r. dodatkowo podaje że „zwiększenie zużycia węgla kamiennego na potrzeby kraju byłoby możliwe praktycznie przez ograniczenie eksportu, co jest obecnie nie do przyjęcia ze względu na zadłużenie”.

Jednocześnie sytuacja energetyczna kraju pogarszała się. W bloku wschodnim Polska pozostawała na ostatnim miejscu pod względem dostarczanej energii elektrycznej na mieszkańca. Szacowano, że w najlepszym razie, w przypadku zaangażowania wszystkich możliwych środków w rozbudowę energetyki, nasz kraj osiągnie poziom Rumunii dopiero w roku 2000.

Stąd jako jedno z możliwych, a często jako „jedyne możliwe” rozwiązanie wyjścia z impasu energetycznego podawano wytwarzanie energii w elektrowniach jądrowych. W latach sześciesiątych ubiegłego wieku przeprowadzano wiele ekspertyz w tym kierunku oraz wysunięto szereg propozycji lokalizacji ewentualnej elektrowni. Jednak przełom nastąpił wraz z opracowaniem przez ZSRR technologii elektrowni jądrowej opartej o seryjny reaktor wodny ciśnieniowy WWER-440. Rozwiązanie to cechowało się prostotą konstrukcji oraz niskimi kosztami budowy i eksploatacji, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Większość elementów siłowni mogło być wyprodukowanych przez przedsiębiorstwa kraju, w którym elektrownię stawiano, sama zaś elektrownia była znacznie prostsza w obsłudze w porównaniu do wcześniejszych rozwiązań. Spowodowało to, że kraje RWPG chętnie decydowały się na budowanie siłowni w oparciu o bloki WWER-440. Również rząd Polski w 1971 roku podjął uchwałę dotyczącą „wykonania prac przygotowawczych i rozpoczęcia budowy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej wyposażonej w bloki energetyczne z reaktorami WWER-440”. Już półtora roku później Komisja Planowania przy Radzie Ministrów ustaliła lokalizację pierwszej polskiej elektrowni jądrowej we wsi Kartoszyno nad Jeziorem Żarnowieckim, w ówczesnym województwie gdańskim. Przyszłą siłownię nazwano „Elektrownią Jądrową Żanowiec”.

Wybór okolic Jeziora Żarnowieckiego podyktowany był przede wszystkim panującymi tam korzystnymi warunkami geologicznymi, meteorologicznymi i demograficznymi przy jednoczesnym dużym zapotrzebowaniu na energię w północnych regionach kraju. Jezioro Żarnowieckie było wystarczająco dużym zbiornikiem wodnym, aby móc wykorzystać je w procesie chłodzenia turbin planowanej elektrowni. Nie bez znaczenia pozostawały też już zatwierdzone plany budowy elektrowni szczytowo pompowej w tamtym rejonie, która mogła pełnić funkcję akumulatora energii stabilizującego moc w sieci do której dołączono by siłownię jądrową.

Ostatecznie, 28 lutego 1974 r. rządy PRL i ZSRR podpisały umowę o współpracy przy budowie elektrowni jądrowej opartej o bloki energetyczne WWER-440. Droga do rozpoczęcia budowy stanęła otworem.

Zapraszamy również do obejrzenia filmu "Polska Elektrownia Atomowa 1990 - Przed Decyzja" cz.1 (film poniżej) oraz części drugiej (pod tym linkiem).

FOT: Dzięki uprzejmości Adama Kuśmierza.

Facebook